ความรู้ลายไทย ศิลปะไทย และสถาปัตยกรรมไทย

Temple buildings: ubosot, wihan, ho trai, sala, kuti, Lanna wihan

24 อาคารในวัด — ผังวัด · อุโบสถ · วิหาร · หอไตร · หอระฆัง · ศาลา · กุฏิ · วิหารล้านนา

1. ผังวัด [S11]

อุโบสถ (วัดพระแก้ว) หอไตร (วัดระฆัง) หอระฆัง (วัดราชบูรณะ)
อุโบสถ (วัดพระแก้ว)

ภาพ: กสิณธร ราชโอรส · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons | หอไตร (วัดระฆัง)

ภาพ: Supanut Arunoprayote · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons | หอระฆัง (วัดราชบูรณะ)

ภาพ: media lib · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons |

ใบเสมา สุโขทัย ใบเสมาทรงมงกุฎ ซุ้มเสมา วัดพระแก้ว ศาลา วัดราชบพิธ
ใบเสมา สุโขทัย

ภาพ: User Hdamm on de.wikipedia · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons | ใบเสมาทรงมงกุฎ

ภาพ: User Hdamm on de.wikipedia · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons | ซุ้มเสมา วัดพระแก้ว

ภาพ: User Hdamm on de.wikipedia · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons | ศาลา วัดราชบพิธ

ภาพ: Author: Heinrich Damm (User:Hdamm, Hdamm at de.wikipedia.org) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons |

2. อาคารแต่ละประเภท

อาคาร หน้าที่ ลักษณะเด่น ที่มา
อุโบสถ (โบสถ์) สงฆ์ประชุมทำสังฆกรรมตามพระวินัย (มาจากบาลี อุป + วสฺ + อถ) มี ใบเสมา 8 ทิศ กำหนดเขตสีมา (ใต้ดินฝังลูกนิมิต ◇) มีพระประธานสำคัญ หลังคาซ้อนและลด มีหน้าบันด้านสกัด S36, S11
วิหาร ประดิษฐานพระพุทธรูป ให้ฆราวาสชุมนุมฟังธรรม ผังผืนผ้า ใหญ่ คล้ายอุโบสถแต่ ไม่มีใบเสมา S11, S9
เจดีย์ / ปรางค์ บรรจุพระธาตุ แทนเขาพระสุเมรุ ดู 09, 10
มณฑป ประดิษฐานรอยพระพุทธบาท พระไตรปิฎก พระพุทธรูป ผังจัตุรัสหรือกากบาท มียอดแหลม ดู 08, 11 S11, S18
หอไตร เก็บพระไตรปิฎก มักสร้างกลางสระน้ำ กันปลวกและแมลงสาบขึ้นไปกัดคัมภีร์ ถอดสะพานออกได้ มีทั้งแบบไม้ แบบก่ออิฐ และแบบผสม (ล่างก่อ บนไม้) หอไตรล้านนาประดับเทวดาถือดอกบัว S37
หอระฆัง / หอกลอง ตีบอกเวลาและเรียกประชุมสงฆ์ หอสูงมียอด S11
ศาลาการเปรียญ ฟังเทศน์ เรียนธรรม อาคารโถงใหญ่ S11
ศาลา พักร้อนหลบฝน โถง มีเสารับหลังคา S11, S35
กุฏิ ที่อยู่สงฆ์ ขนาดตามวินัย 12 × 7 คืบ (ราว 4 × 2.3 ม.) เพื่อไม่ให้สะสมสิ่งของ S35
ระเบียงคด ทางเดินมีหลังคาล้อมอาคาร มีพระพุทธรูปเรียงรายตลอดแนว

3. ศาลหลักเมือง [S35]

ศาลที่ประดิษฐานเสาหลักเมือง เทพผู้พิทักษ์เมือง เสาทำจากไม้ชัยพฤกษ์ ตั้งก่อนสร้างเมือง

4. วิหารล้านนา (ภาคเหนือ) ◇ (ควรตรวจกับงานวิจัยล้านนา)

วิหารหลวง วัดพระธาตุลำปางหลวง กู่ในวิหาร ช่อฟ้าวิหารล้านนา
วิหารหลวง วัดพระธาตุลำปางหลวง

ภาพ: Bienvenue en Thaïlande · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons | กู่ในวิหาร

ภาพ: Bienvenue en Thaïlande · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons | ช่อฟ้าวิหารล้านนา

ภาพ: Fotograf / Photographer: Heinrich Damm (User:Hdamm, Hdamm at de.wikipedia.org) · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons |

5. ทิศและการวาง ◇

Markdown ของหน้านี้