Prang towers (Wat Arun)

09 ปรางค์ (Prang)

ชื่อ

ปรางค์ หรือพระปรางค์ ภาษาอังกฤษใช้ prang สืบมาจากปราสาทขอม (ศิขร) ผ่านอยุธยาจนถึงรัตนโกสินทร์ ยุคหลังยิ่งเรียวและสูงขึ้น ปรางค์ประธานวัดอรุณเป็นแบบรัตนโกสินทร์ที่สูงเรียวที่สุดแบบหนึ่ง

_{ภาพ: This Photo was taken by Supanut Arunoprayote. Feel free to use any of my images, · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons}

ซุ้มจระนำ: พระอินทร์ทรงเอราวัณ	ชั้นซ้อนและผู้แบก	ปรางค์ทิศ

_{ภาพ: Random username 083794703875938 · CC0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Jorge Láscar from Australia · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Carlquist, Sherwin John, 1930-2021 · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Average trinmo · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons}

ส่วนประกอบตามที่ระบุในวิกิพีเดีย (บนลงล่าง) [ผลค้นหา S13]: นภศูล (ยอดปลายสุด) · บัวกลุ่ม (รับนภศูล) · ชั้นรัดประคด (ชั้นยอด) · กลีบขนุน (ตกแต่งใต้ชั้นรัดประคด) · บันแถลง (กลางกลีบขนุน) · ชั้นอัสดง (เรือนยอด) · เรือนธาตุ · ซุ้มจระนำ (ประดิษฐานพระพุทธรูป) · ชุดฐานสิงห์ (3 ชั้น) · ฐานปัทม์ · ฐานเขียง

ทรงปรางค์: ด้าน "ก่ง (โก่ง) ออก" แล้ว "รวบเข้า" ก่อนถึงปลายยอด ดึงเป็น "จอม" ขึ้นเล็กน้อย เป็นแบบแผนของงานเครื่องก่อ ต่างจากทรงจอมแหของงานเครื่องไม้ [S18]

วัดอรุณ — แหล่งข้อมูลยังขัดกัน (ควรตรวจ):

• ปรางค์ประธาน: มีพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ 4 องค์ที่ชั้นที่สอง [S12] ยอดเป็นนภศูลประดับมงกุฎ [S13] และมงกุฎย้ำคติพระอินทร์ [S20]
• ปรางค์ทิศ: วิกิพีเดียอังกฤษบอกว่ามีปรางค์ทิศองค์หนึ่งอุทิศแด่พระพาย [S12] ส่วนบทความศิลปวัฒนธรรมกล่าวถึง "รูปเทวดาทรงช้าง ... หมายถึงพระเจ้าจักรพรรดิราช" ในซุ้มของปรางค์บริวาร [S20] ยังไม่ได้ข้อยุติ
• ความสูง: แหล่งต่างๆ ให้ไว้ระหว่าง 66.8–86 ม. [S12]
• วัสดุ: ประดับกระเบื้องถ้วยชามจีนและเปลือกหอย [S12] สร้างเสร็จในรัชกาลที่ 3 [S12]

ส่วนประกอบ (ล่างขึ้นบน)

เหตุผลของรูปร่าง

• ปรางค์คือเขาพระสุเมรุ ชั้นซ้อนคือสวรรค์แต่ละชั้น
• กลีบขนุนกับบันแถลงทำให้ยอดเหลี่ยมดูกลมมน และพื้นผิวมีเงาถี่เหมือนเปลวไฟ
• ทรงจอมแห: ด้านข้างเว้าเข้า ช่วงล่างผายกว้าง ช่วงบนเรียวยาว

ปรางค์ประธานกับปรางค์ทิศ (วัดอรุณ)

• ปรางค์ประธาน: อยู่กลาง สูงที่สุด ซุ้มจระนำมีพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ
• ปรางค์ทิศ 4 องค์: อยู่ที่มุมทแยงของลานทักษิณ เล็กและเตี้ยกว่าประธานมาก ซุ้มมีพระพายทรงม้า (ควรตรวจ)
• มณฑปทิศ 4 หลัง: อยู่บนแกนหลัก 4 ทิศ ระหว่างปรางค์ทิศ (ดู 11)

สัดส่วน (แนวทาง)

• ปรางค์รัตนโกสินทร์มีความสูงรวมต่อความกว้างฐานเรือนธาตุประมาณ 5–7 เท่า ยอดชั้นซ้อนยาวกว่าเรือนธาตุมาก
• แต่ละชั้นซ้อนเล็กลงทีละน้อย ด้านข้างเว้าเข้า (curve > 1)

ข้อผิดพลาดที่พบ

1. รูปทรงอ้วนเกินไป ของจริงเรียวและสูงกว่า ทั้งปรางค์ประธานและปรางค์ทิศ
2. ทำยอดเป็นวงแหวนซ้อนเหมือนกองเหรียญ ผู้ดูแลให้ทำชั้นซ้อนเป็นผนัง (กล่องสั้นซ้อนกัน) แทน
3. ยอดของปรางค์ประธานสั้นเกินไป ของจริงยอดยาวกว่านี้
4. สัดส่วนยอดของปรางค์ทิศผิด
5. ใช้แท่งไม้กลมสำเร็จรูป (rod) ทำยอด ผู้ดูแลไม่ชอบ ห้ามใช้ rod

การทำเป็นชิ้นไม้

• แกน: แผ่นแกน X/Y บากล็อกกากบาท
• ฐานและเรือนธาตุ: เป็นกล่องผนังย่อมุม
• ชั้นซ้อน: เป็นผนังที่มีวงแหวนเป็นบัวคาด (tiers ที่ใช้ fill)
• กลีบขนุนและบันแถลง: แผ่นตั้งติดที่มุมและกลางด้าน
• นภศูล: เป็นยอดของแผ่นแกน X ประกบอีกแผ่นให้หนาขึ้น

Markdown ของหน้านี้