Redented corners (yo mum): 8, 12, 20 corners, radial method

03 ย่อมุม (Redented corners)

ชื่อ

ย่อมุม หรือย่อเก็จ ในภาษาอังกฤษเรียก redented corners / indented corners นับชื่อตามจำนวนมุมยื่น (มุมนอก) ทั้งหมดของผัง

ไม้สี่         ไม้แปด          ไม้สิบสอง
┌──────┐      ┌─┐  ┌─┐      ┌┐ ┌──┐ ┌┐
│      │      │ └──┘ │     ┌┘└─┘  └─┘└┐
│      │      └┐    ┌┘     └┐        ┌┘
│      │      ┌┘    └┐     ┌┘        └┐
└──────┘      │ ┌──┐ │     └┐┌─┐  ┌─┐┌┘
              └─┘  └─┘      └┘ └──┘ └┘

เจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง วัดไชยวัฒนาราม	เส้นย่อมุมไล่ถึงยอด วัดภูเขาทอง

_{ภาพ: Mastertongapollo · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Yuttharut · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Radosław Botev · CC BY 3.0 pl · Wikimedia Commons}

ย่อมุมไม้สิบสองแบบรัศมี (ในยอดบุษบก-มณฑป) [S18]

• ร่างผังย่อมุมที่ชั้นล่างสุดกับชั้นบนสุด
• ลากเส้นรัศมีเชื่อม มุมนอกถึงมุมนอก (12 เส้น) และ มุมในถึงมุมใน (8 เส้น)
• ทุกชั้นที่อยู่ระหว่างกลางจะได้ตำแหน่งย่อมุมจากเส้นรัศมีเหล่านี้
• ผลคือ มุมย่อทุกชั้นเรียงเป็นแนวเดียวกันวิ่งขึ้นไปหายอด ทำให้ยอดดู "รวบ" เป็นทรงเดียว
• เหตุผลของการย่อมุมที่ผนังอาคาร: "ทำเพื่อลดทอนความแข็งกระด้างอันเกิดจากขนาดและมวลรวมอาคาร" [S18]

อยู่ตรงไหน

ใช้ได้ทุกส่วนที่เป็นแท่ง ได้แก่ ฐาน ตัวเรือน เสา ชั้นของยอด ซุ้ม และฐานพระพุทธรูป หลักสำคัญคือย่อทุกชั้นและไล่ต่อเนื่องกันตั้งแต่ฐานถึงยอด มุมย่อที่ชั้นล่างต้องเห็นเป็นแนวขึ้นไปถึงชั้นบน

เหตุผลของรูปร่าง

1. เงา: มุมที่หักหลายครั้งสร้างเส้นตั้งเข้มสลับสว่างจำนวนมาก แท่งเหลี่ยมจึงดูเรียวและสูงขึ้น
2. ความกลมโดยใช้ก้อนเหลี่ยม: ช่างก่ออิฐสร้างทรงที่ใกล้กลมได้โดยไม่ต้องตัดอิฐโค้ง
3. ฐานันดร: ยิ่งย่อมาก ยิ่งประณีตและศักดิ์สูง

ต่อกับส่วนอื่นอย่างไร

• บัวคาดหรือวงแหวนที่วางบนกล่องย่อมุม ต้องย่อมุมจังหวะเดียวกันหรือมากกว่า และต้องคลุมมุมยื่นทั้งหมดของกล่องข้างล่าง
• เสาย่อมุม (เสาย่อไม้สิบสอง) รับบัวหัวเสาที่ย่อมุมตาม
• ที่มุมของมุขที่ยื่นออกมา ก็ต้องย่อมุมด้วย ไม่ใช่เฉพาะมุมอาคาร

สัดส่วน (แนวทาง)

• ระยะย่อแต่ละจังหวะประมาณ 1/10–1/7 ของครึ่งความกว้างแท่ง
• ระยะย่อด้านกว้างและด้านลึกเท่ากัน มุมจึงเป็นขั้นสี่เหลี่ยมจัตุรัส

ข้อผิดพลาดที่พบ

• ทำแต่ละชั้นของปรางค์วัดอรุณเป็นสี่เหลี่ยมเรียบ ของจริงย่อมุมทุกชั้น (ผู้ดูแลชี้จากรูปว่า "แต่ละชั้นไม่ได้เป็นสี่เหลี่ยม")

การทำเป็นชิ้นไม้

• แผ่นแนวนอน: ใช้ redent(w, s, n) ซึ่งคือผลรวมของสี่เหลี่ยม n+1 รูป และยืดเป็นผืนผ้าได้ด้วย ex
• กล่องผนังย่อมุม: ใช้ผนังขนานด้านละ n+1 แผ่น ที่ระยะ c, c−s, … ทุกคู่ที่มาเจอกันบากล็อกครึ่งกัน ระยะย่อต้องไม่น้อยกว่า 5.2 มม. ผนังชั้นในเจาะช่องซ่อนเพื่อประหยัดไม้
• ส่วนที่ซ้อนเป็นชั้น: ทำให้ชั้นนอกสุด 2–4 ชั้นแคบลงทีละ step เพื่อให้ได้มุมย่อ

Markdown ของหน้านี้