Lamyong roof ornaments: chofa, bai raka, ngouang aiyara, hang hong

07 เครื่องลำยอง: รวยระกา · นาคสะดุ้ง · งวงไอยรา · ใบระกา · ช่อฟ้า · หางหงส์

_{ภาพ: Chainwit. · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons}

ดูภาพนี้: นาคสะดุ้ง (5) และหางหงส์ (6) เกิดซ้ำที่ทุกตับหลังคาที่ลดลงมา ส่วนช่อฟ้า (1) อยู่ปลายสัน

_{ภาพ: LBM1948 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons}

นิยาม

ลำยอง หรือเครื่องลำยอง คือส่วนประกอบช่วงบนของปั้นลม เป็นเครื่องตกแต่งที่ "นิยมสร้างเฉพาะในวัดและพระที่นั่งต่างๆ เท่านั้น" [S6] ตัวรวยที่ทำคล้ายลำตัวพญานาคเรียก "ลำยอง" หรือ "ตัวลำยอง" ถ้ารวมหางหงส์ นาคเบือน ใบระกา ช่อฟ้า และรวมของหลังคาตับที่ 2, 3, 4 ด้วย เรียกรวมกันว่า "เครื่องลำยอง" [S17]

⭐ ระบบตามโครงสร้างจริง (สมใจ นิ่มเล็ก อ้างใน [S17])

ตัวรวยทำ "คล้ายธรรมชาติของสัตว์เลื้อยคลาน แสดงกิริยาอาการเลื้อยของงู หรือพญานาค เมื่อเลื้อยลงจากที่สูงจะต้องมีการพักลำตัวหรือม้วนตัวเกี่ยวกับสิ่งที่รองรับ เพื่อป้องกันการพลัดตก" แต่ละส่วนจึงผูกกับไม้โครงหลังคาตัวใดตัวหนึ่ง ไล่จากล่างขึ้นบน:

ส่วนอื่นในชุดเดียวกัน [S6]: รวยระกา · กระจังรวน · บัวจงกล · จั่วบังนก · คันทวย

⭐ กฎที่ผู้ดูแลยืนยัน

1. ช่อฟ้าโผล่จากปลายสันหลังคา อยู่ในระนาบตั้งของสัน ซึ่งตั้งฉากกับหน้าจั่ว ชี้ขึ้นแล้วโค้งออกนอกอาคาร มองตรงที่ด้านจั่วเห็นเป็นเขาตั้งตรง ❌ ผิด: ทำเป็นเขาม้วนไปด้านข้างในระนาบหน้าจั่ว ผู้ดูแลบอกว่า "คุณทำมันพุ่งไปข้างหน้า"
2. หางหงส์เชิดขึ้น เป็นเศียรนาค ไม่ใช่ตะขอม้วนลง
3. ทุกจั่วมีช่อฟ้าของตัวเอง และทุกขั้นที่ชายคาลดลงมีหางหงส์ของตัวเอง (รูปอ้างอิง 42, 43)

แบบของช่อฟ้า

_{ภาพ: Chainwit. · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons}

ช่อฟ้าภาคกลาง (พระอุโบสถวัดพระแก้ว)	ช่อฟ้าของจริงในพิพิธภัณฑ์วัดพระแก้ว

_{ภาพ: Fotograf / Photographer: Heinrich Damm (User:Hdamm, Hdamm at de.wikipedia.org) · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Paul_012 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons} |

ช่อฟ้าหัวครุฑ (ล้านนา)	ช่อฟ้าหัวนาค (ล้านนา)	ช่อฟ้าวัดเจ็ดยอด	ช่อฟ้าหัวช้าง (ท้องถิ่น)

_{ภาพ: FredTC · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: FredTC · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Fotograf / Photographer: Heinrich Damm (User:Hdamm, Hdamm at de.wikipedia.org) · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: FredTC · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons} |

• ส่วนของช่อฟ้า: ส่วนปลายยอดหรือหงอน · ส่วนปาก · ส่วนท้องหรืออกสุบรรณ [S7]
• ความหมาย: ช่อฟ้าคือครุฑที่ "ยุดหางนาค" ซึ่งไหลลงมาตามป้านลมทั้งสองข้าง [S11] นิยมแขวนกระดิ่งที่ช่อฟ้า [S11]
• ล้านนาและล้านช้าง: มีช่อฟ้าหรือ "โหง่" อยู่ กลางสัน ต่างจากภาคกลางที่อยู่ปลายสัน
• ใบระกา มีลายเช่น "น่องสิงห์" และ "หอยจับหลัก" [S7]
• หางหงส์ มีหลายแบบ เช่น นาค · นาคเบือน · หัวนาค [S7] และมักทำเป็นลายกระหนกเปลว [S11]

ฐานานุศักดิ์

ปั้นลมที่ไม่มีเครื่องลำยองใช้กับเรือนเครื่องสับ (ปลายล่างเป็นตัวเหงา ยอดเป็นหางปลา) และเรือนเครื่องผูก (ไม้ตรง) ส่วนเครื่องลำยองเต็มชุดสงวนไว้สำหรับวัดและวัง [S17] (ดูแผนภาพใน 06)

การทำเป็นชิ้นไม้ (ไม้ 1.5 มม. เนื้อไม้อย่างน้อย 3.4 มม.)

• ช่อฟ้า: ต่อเป็นชิ้นเดียวกับแผ่นสัน (ระนาบตั้งตามแนวสัน) คอกว้าง 3.6 มม. ปลายงอออก ถ้าเป็นจั่วยืนอิสระ ให้ใช้ชิ้นสั้นติดตั้งฉากบนยอดจั่วที่ตัดแบนไว้
• ป้านลมและหางหงส์: ฉลุเป็นชิ้นเดียวกับกรอบหน้าจั่วชั้นหน้า หางหงส์ชี้ขึ้น
• ใบระกา: เล็กเกินกว่าจะตัด ให้วาดปากกาเป็นตัว Λ เรียงตามป้านลม
• นาคสะดุ้งและงวงไอยรา: ถ้าสเกลใหญ่พอ (ป้านลมกว้าง 6 มม. ขึ้นไป) ให้ทำขั้นหยักที่ตำแหน่งแปลานตัวที่ 1 และ 2

Markdown ของหน้านี้