Case study: Wat Arun cardinal mondop, every correction

11 มณฑป — กรณีศึกษา: มณฑปทิศวัดอรุณ

ไฟล์นี้บันทึกรูปทรงที่ได้หลังแก้กับผู้ดูแล 14 รอบ ใช้เป็นแม่แบบของอาคารทรงมณฑปแบบไทย โมเดลอยู่ที่ E:\blender\wat_arun_mondop\part_v14\

มณฑปคืออะไร

อาคารสี่เหลี่ยม (จัตุรัสหรือผืนผ้า) มีหลังคาจั่วทั้ง 4 ทิศ และ ยอดทรงมณฑปที่งอกจากกลางหลังคา ใช้ประดิษฐานสิ่งสำคัญ เช่น รอยพระพุทธบาท พระไตรปิฎก หรือพระพุทธรูป มณฑปทิศวัดอรุณมี 4 หลังบนแกน 4 ทิศรอบปรางค์ประธาน ในแต่ละหลังมีพระพุทธรูปปางสำคัญ เช่น ประสูติ ตรัสรู้ ปฐมเทศนา ปรินิพพาน (ควรตรวจว่าหลังไหนเป็นปางไหน)

ภาพจริงจาก Wikimedia Commons:

_{ภาพ: Shesmax · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons}

ฐานซุ้ม	เทวดาแบก	มณฑปทิศใต้

_{ภาพ: Shesmax · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Shesmax · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons} |

_{ภาพ: Shesmax · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons} |

ภาพที่ผู้ดูแลส่งมา (ภายใน):

[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: ด้านข้าง: จั่ว 2 คู่]

[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: มุม]

[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: ด้านยาว]

[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: ทั้งองค์]

ตามนิยามช่าง [S18]: มณฑปคือ "เรือนยอด" ซึ่งมาตรฐานมีชุดเชิงกลอน 7 ชั้น ส่วนมณฑปที่มีมุขเรียกปราสาท ตามคำอธิบายของสมเด็จฯ กรมพระยานริศฯ มณฑปทิศวัดอรุณมีมุขยื่นหน้าหลังและมีปีก รูปทรงจึงใกล้ปราสาท และหลังคาเป็นแบบทรงปราสาท (ดู 05)

ผัง

มองจากบน (ด้านยาว = แนวขนานลานทักษิณ)

      ┌──────┬────────────┬──────┐
      │ ปีก   │   มุขกลาง   │  ปีก  │  ← มุขยื่นหน้า 1.2 ม.
 ┌────┘      │  ┌──────┐  │      └────┐
 │  จั่วปลาย  │  │ ยอด  │  │  จั่วปลาย  │
 │  ปีก(ต่ำ)  │  └──────┘  │  ปีก(ต่ำ)  │
 └────┐      │            │      ┌────┘
      │      │            │      │   ← มุขยื่นหลังเช่นกัน
      └──────┴────────────┴──────┘

• ผัง: สี่เหลี่ยมผืนผ้า ในผังกรมศิลปากรเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีกากบาทข้างใน ด้านยาวขนานกับลานทักษิณ
• ด้านยาว: แบ่ง 3 ช่วงเกือบเท่ากัน (ปีก–มุข–ปีก) ช่วงละหนึ่งหน้าต่าง
• มุขกลางยื่นหน้าและหลัง และฐานทุกชั้นยื่นตามมุข มุมของมุขย่อ 2 จังหวะ
• ด้านสกัด (ปลายปีก): มีหน้าต่าง 1 บาน

ไล่จากล่างขึ้นบน

1. ฐานซุ้ม: ซุ้มโค้งเรียง ในซุ้มมีกินรี
2. ฐานแบก: เทวดาหรือยักษ์คุกเข่ายกแขนแบก (ที่วัดอรุณเป็นรูปปั้นนูนเกือบลอยตัว)
3. บัวคาด 3 ชั้น: ทุกชั้นยื่นตามมุข
4. ตัวเรือน: สูงชะลูด (สูงประมาณ 2 เท่าของความลึก) มุมย่อมุม หน้าต่างลายกระเบื้องเขียวสูงประมาณ 3/4 ของผนัง มีกรอบซุ้มยอดแหลม
5. บัวหัวผนังและชายคา
6. หลังคาทรงปราสาท:
   • แขนหน้า–หลัง: หลังคาจั่วยื่นไปถึงหน้ามุข มีหน้าจั่วชั้นเดียวอยู่ไกลจากยอด
   • แขนซ้าย–ขวา: หลังคาสั้น หน้าจั่วอยู่ใกล้ยอด
   • หลังคาปีก: ต่ำกว่า อยู่นอกหน้าจั่วซ้ายขวา ยาวไปถึงปลายปีก
   • มองจากด้านข้าง: เห็นหน้าจั่ว 2 ชั้น ผืนหน้าคือปีก ผืนหลังคือแขนยอด ซึ่งกว้างกว่าและสูงกว่า ความชันเท่ากัน
   • มองจากด้านหน้า: เห็นหน้าจั่วเดียวตรงกลาง สองข้างเป็นลาดหลังคาปีก มีช่อฟ้า 4 ตัว (2 ตัวปลายปีก และ 2 ตัวของแขนข้างที่อยู่ใกล้ยอด)
7. เรือนธาตุของยอด: เริ่มในหลังคา สันทั้ง 4 วิ่งเข้าชน
8. บัวรับและบันแถลง 4 ทิศ
9. ชั้นเชิงกลอน: สูงพอๆ กับหน้าจั่ว
10. ปลียาว

ลำดับการแก้ (บทเรียน)

แหล่งอ้างอิงที่ใช้

• รูป Wikimedia Commons: มณฑปทิศตะวันตก ทิศใต้ ทิศตะวันออก ทิศเหนือ
• โมเดล Sketchfab "Wat Arun temple 3D model" (photogrammetry ซึ่งมีจุดผิดเพี้ยนบนหลังคา) และ CGTrader
• ผังพื้นและรูปด้าน: กลุ่มอนุรักษ์โบราณสถาน กองโบราณคดี กรมศิลปากร
• พระมณฑปวัดพระศรีรัตนศาสดาราม: ใช้เทียบแบบแผนหลังคาทรงปราสาท

ผลลัพธ์: โมเดลไม้ตัด v15 (1:80, basswood 1.5 มม., 293 ชิ้น)

มุมจากพื้น	หลังคาระยะใกล้
ด้านข้าง: ช่อฟ้า 4 ตัว (คู่ล่าง + คู่บน)	ด้านหน้า: จั่ว 2 ชั้น

Markdown ของหน้านี้