---
title: "แหล่งอ้างอิง (Sources)"
title_en: "Sources"
url: https://thai-art-knowledge.pages.dev/sources
updated: 2026-10-08
---

# แหล่งอ้างอิง (Sources)

ในเอกสารชุดนี้อ้างแหล่งด้วยรหัส **[S#]** ข้อความต้นฉบับที่ดึงมาจาก PDF เก็บไว้ใน `research/` เพื่อตรวจทานได้

## งานวิชาการ (อ่านฉบับเต็มแล้ว ข้อความอยู่ใน research/)
| รหัส | แหล่ง | ใช้เรื่อง | ไฟล์ข้อความ |
|---|---|---|---|
| S18 | บุณยกร วชิระเธียรชัย (2558). สถาปัตยกรรมเครื่องยอด "ทรงจอมแห" ว่าด้วยหลักวิชา เส้น รูป และความรู้สึก: กรณีศึกษา "ยอดบุษบก-มณฑป". *หน้าจั่ว* ฉบับที่ 12 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ม.ศิลปากร (NAJUA) | องค์ประกอบยอด 16 ส่วน, การขึ้นทรงจอมแห, สัดส่วน, จำนวนชั้นเชิงกลอนตามประเภทอาคาร, ระยะชุดเชิงกลอน, นิยามปราสาท/มณฑป/บุษบกของสมเด็จฯ กรมพระยานริศฯ | (ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน) |
| S17 | ภาสกร แสงสว่าง (2560). รูปแบบปั้นลมอาคารบ้านเรือนที่เปลี่ยนแปลงไปตามฐานานุศักดิ์ของผู้อาศัย. *Veridian E-Journal ม.ศิลปากร* 10(1) — อ้างอิงหลัก: สมใจ นิ่มเล็ก (2539) *เครื่องบนและงานประดับของสถาปัตยกรรมไทย* | ปั้นลม/ป้านลม, เรือนเครื่องผูก-เครื่องสับ-ชั้นสูง, รวยระกา, นาคสะดุ้ง, งวงไอยรา, แปงวง, ช่อฟ้า 3 แบบ, หางหงส์, นาคเบือน, เส้นจอมแห | (ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน) |
| S16 | นฤทธิ์ วัฒนภู (2565). ลวดลายประดับในศิลปกรรมไทย: หลักการและเทคนิคการออกแบบ. *ศิลปกรรมสาร* 15(2) ม.บูรพา | หลักการออกแบบลาย 5 ข้อ, เทคนิค 5 ข้อ, ไส้ลาย, ลายเดี่ยว/กนก/พรรณพฤกษา | (ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน) |
| S15 | ขจรเดช หนิ้วหยิ่น และคณะ (2566). วิวัฒนาการความเป็นมาของลายไทย. *วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา* 14(1) มจร. | ยุคสมัย, 4 กลุ่มลายตามยุค, ที่มาจากธรรมชาติและศรัทธา, ลายพื้นฐาน, สถาปัตยกรรมแบบพระราชนิยม ร.3 | (ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน) |
| S14 | เอกสารประกอบการสอน รายวิชาศิลปะไทยวิจักษ์ บทที่ 9 ปฏิบัติการจิตรกรรมไทย ม.ราชภัฏสวนสุนันทา | โครงสร้างกระหนกสามตัว (ตัวเหงา กาบ ตัวยอด), กระจังตาอ้อย, พุ่มข้าวบิณฑ์ 2:3, สีเบญจรงค์ | (ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน) |
| S19 | วารสารราชบัณฑิตยสภา ปีที่ 40 ฉบับที่ 2 (เม.ย.–มิ.ย. 2558) หน้า 212–214 (อุโบสถวัดใหญ่อินทาราม) | นิยามหลังคาซ้อนชั้น, ฐานหย่อนท้องช้าง | (อ่านจากเว็บ orst.go.th) |

## วิกิพีเดียและเว็บ (อ่านผ่านเว็บ)
| รหัส | แหล่ง | ใช้เรื่อง |
|---|---|---|
| S1 | วิกิพีเดียไทย "ลายกระหนก" | นิยาม กระหนก/กนก, สามเหลี่ยมชายธง, ประเภทกระหนก |
| S2 | วิกิพีเดียไทย "ลายกระจัง" | กระจัง 5 แบบ |
| S3 | วิกิพีเดียไทย "ลายประจำยาม" | ประจำยาม, พุ่มข้าวบิณฑ์, ลายหน้าขบ |
| S4 | วิกิพีเดียไทย "ลายเครือเถา" | เครือเถา 3 แบบ |
| S5 | วิกิพีเดียไทย "การผูกลาย" | หลักการผูกลาย |
| S6 | วิกิพีเดียไทย "ลำยอง" | องค์ประกอบเครื่องลำยอง |
| S7 | วิกิพีเดียไทย "ช่อฟ้า" | ส่วนของช่อฟ้า, แบบปาก |
| S8 | วิกิพีเดียไทย "ไตรภูมิ" | ภูมิ 3, เขาพระสุเมรุ |
| S9 | วิกิพีเดียไทย "สถาปัตยกรรมไทย" | ยุคสมัย, องค์ประกอบ |
| S10 | วิกิพีเดียไทย "พระมณฑป (วัดพระศรีรัตนศาสดาราม)" | ยอดมณฑป 7 ชั้นซ้อน คติเขาพระสุเมรุ |
| S11 | Wikipedia "Thai temple art and architecture" | พุทธาวาส/สังฆาวาส, ประเภทอาคาร, ชั้นหลังคา, ช่อฟ้าเป็นครุฑ |
| S12 | Wikipedia "Wat Arun" | ปรางค์ = เขาพระสุเมรุ, พระอินทร์ทรงเอราวัณ, ปรางค์ทิศของพระพาย |
| S13 | วิกิพีเดียไทย "วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร" | ส่วนของพระปรางค์ |
| S20 | silpa-mag.com ?p=129292 "วัดอรุณ แลนด์มาร์กดัง มีสัญลักษณ์อะไรซ่อนอยู่" (เห็นเฉพาะสรุปผลค้นหา) | ผังจำลองไตรภูมิ, มงกุฎบนยอด = คติพระอินทร์, เขาสัตตบริภัณฑ์ 7 ชั้น |
| S21 | ancientbangkok.com ?p=2806 "อาคารหลังคาคลุมในสมัยรัตนโกสินทร์" | หลังคาซ้อนชั้นหลายตับ, เสาย่อมุมไม้สิบสองบัวแวง, ซุ้มบรรพแถลง/ซุ้มทรงปราสาทยอด |

## แหล่งรอบที่ 3 (เพิ่มสำหรับเว็บความรู้)
| รหัส | แหล่ง | ใช้เรื่อง |
|---|---|---|
| S22 | กวิฎ ตั้งจรัสวงศ์, ศักดิ์ชัย สายสิงห์ (2564). เทคนิคงานจิตรกรรมฝาผนังสมัยรัชกาลที่ 3 ภายในพระอุโบสถวัดพระเชตุพนฯ. *วารสารศิลปกรรมศาสตร์* (อ้าง สันติ เล็กสุขุม 2014) | แบบแผนการวางเรื่องบนผนังอุโบสถ ((ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน)) |
| S23 | วิกิพีเดียไทย "ศิลปะไทย" | 4 หมวดลาย กนก นารี กระบี่ คชะ, ลักษณะจิตรกรรม |
| S24 | thaiarchiculture.com "สถาปัตยกรรมไทย ว่าด้วยตำราลายไทย" | 4 หมวด, ลายลูกฟัก หน้ากระดาน รักร้อย |
| S25 | ธีรวัฒน์ ช่างสาน และคณะ (2550). ลายเครื่องถม. *วารสาร มรภ.ยะลา* 2(1) | แม่ลาย 9 แบบ, รายชื่อลาย 37 ลาย ((ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน)) |
| S26 | ผลค้นหา: ลายกรวยเชิง ลายหน้ากระดาน ลายรักร้อย ลายประแจจีน (saranukromthai, tci-thaijo, treasureantique639) | ตำแหน่งใช้ลายแถว |
| S27 | วิกิพีเดียไทย "จิตรกรรมไทย" | ลักษณะจิตรกรรม |
| S28 | Wikipedia "Thai art" | ยุคสมัย พระพุทธรูป ประณีตศิลป์ ช่างสิบหมู่ ร.1 |
| S29 | วิกิพีเดียไทย "ปางพระพุทธรูป" | ปาง, ปางประจำวัน |
| S30 | วิกิพีเดียไทย "สัตว์หิมพานต์" | สัตว์หิมพานต์ 3 จำพวก |
| S31 | วิกิพีเดียไทย "ครุฑ" | ครุฑ ครุฑยุดนาค ครุฑพ่าห์ |
| S32 | วิกิพีเดียไทย "นาค" | นาค 4 ตระกูล นาคให้น้ำ |
| S33 | วิกิพีเดียไทย "เครื่องเบญจรงค์" | เบญจรงค์ ลายน้ำทอง |
| S34 | วิกิพีเดียไทย "เรือนไทย", "เรือนไทยภาคกลาง/เหนือ/อีสาน/ใต้" | เรือน 4 ภาค |
| S35 | Wikipedia "Architecture of Thailand" | หลักร่วม ข้อห้าม กุฏิ หลักเมือง |
| S36 | วิกิพีเดียไทย "อุโบสถ" | นิยามอุโบสถ |
| S37 | วิกิพีเดียไทย "หอไตร" | หอไตรกลางน้ำ |
| S38 | วิกิพีเดียไทย "ช่างสิบหมู่" | ช่างสิบหมู่ ที่มาของคำ |

## แหล่งที่เปิดไม่ได้ (บล็อก 403) — ควรหาอ่านเพิ่ม
- ศิลปวัฒนธรรม: "ช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์" (?p=155281), "สรรพสัตว์บนหลังคา" (?p=164427), "รูปทรงของหลังคา มงกุฎแห่งสถาปัตย์" (article_166718), "องค์ประกอบหลังคาเรือนไทย" (?p=164025)
- หนังสือหลักที่งานวิชาการอ้างถึง (ควรหาฉบับจริง):
  - สมใจ นิ่มเล็ก (2539) *เครื่องบนและงานประดับของสถาปัตยกรรมไทย*
  - สมใจ นิ่มเล็ก (2547) *อุโบสถสถาปัตยกรรมไทย*
  - โชติ กัลยาณมิตร (2548) *พจนานุกรมสถาปัตยกรรมและศิลปเกี่ยวเนื่อง*
  - ราชบัณฑิตยสถาน (2557) *พจนานุกรมศัพท์ลายไทย*
  - น. ณ ปากน้ำ (2550) *วิวัฒนาการลายไทย*
  - สันติ เล็กสุขุม *ศิลปะอยุธยา / ศิลปะสุโขทัย*
  - ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ (2539) *ลายไทย ภาพไทย*

## รูปอ้างอิงที่ผู้ดูแลส่งมา
ดู [18_รูปอ้างอิง.md](https://thai-art-knowledge.pages.dev/md/reference-photos.md) ไฟล์อยู่ที่ (คลังภาพภายใน ไม่เผยแพร่) ใช้ภายในเท่านั้น หลายรูปเป็นภาพของบุคคลอื่นและมีลายน้ำ ห้ามเผยแพร่