---
title: "18 รูปอ้างอิง — ภาพจริงพร้อมโน้ตว่าดูอะไร"
title_en: "Reference photo notes (photos themselves not published)"
url: https://thai-art-knowledge.pages.dev/reference-photos
updated: 2026-10-08
---

# 18 รูปอ้างอิง — ภาพจริงพร้อมโน้ตว่าดูอะไร

รูปทั้งหมดอยู่ที่ (คลังภาพภายใน ไม่เผยแพร่) และรูปที่มีหมายเลขกำกับอยู่ที่ (คลังภาพภายใน ไม่เผยแพร่)
**ใช้ภายในเท่านั้น** เพราะหลายรูปเป็นภาพของบุคคลอื่นและมีลายน้ำ ห้ามเผยแพร่หรือใส่ในสินค้า
รูปที่มีคำว่า "scan" มาจากโมเดลสแกน 3 มิติ: **ใช้ดูมวลรวมได้ แต่รายละเอียดหลังคาเพี้ยน** (ดู [15](https://thai-art-knowledge.pages.dev/md/design-rules.md))

---

## A. ระบบหลังคา: ลด · ซ้อน · ตับ

### 43 — จั่วลดด้านหน้า 3 ชั้น และชายคาที่ลดเป็นขั้น
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 43]*
- จั่ว 3 ผืนเรียงในแนวลึก **ผืนหลังสูงกว่าและใหญ่กว่า ป้านลมขนานกัน** แต่ละผืนมีช่อฟ้าของตัวเอง (หมายเลข 1–3)
- ผืนหลังคาแต่ละตับมีกรอบสีของตัวเอง (5)
- **ทุกขั้นที่ชายคาลดลงมีหางหงส์หัวนาคของตัวเอง** (6–8)

### 41 — วัดโพธิ์ มองด้านข้าง
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 41]*
- ช่วงประธานสูงที่สุด (1) ที่ปลายอาคารมีจั่วลดลงมาเป็นชั้น แต่ละชั้นมีช่อฟ้า (2–4)
- แนวล่างคือหลังคาตับล่าง (ปีกนก หรือซ้อนล่าง) ลาดต่ำล้อมรอบอาคาร และลดลงอีกขั้น (6–7)

### 42 — เครื่องลำยองระยะใกล้
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 42]*
- ใบระกาเรียงบนสันตัวรวย (1) และงวงไอยรา (2)
- ตัวรวยพักบนแปเป็นจังหวะ คือนาคสะดุ้ง (7)
- หางหงส์เศียรนาคเชิดขึ้น **ที่ทุกตับ** (3–5)
- หน้าบันลายพรรณพฤกษาปิดทอง เว้าลึกจากป้านลม (6)

### 35, 36, 37, 38 — จั่วซ้อนกันในแนวลึก (ตัวอย่างประกอบกฎ "ผืนหลังกว้างกว่า สูงกว่า")
| 35 | 36 | 37 | 38 |
|---|---|---|---|
| *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 35]* | *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 36]* | *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 37]* | *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 38]* |
- **35:** ป้านลมของจั่วที่ซ้อนกันวิ่งขนานกัน หางหงส์เรียงตามขั้น
- **36:** จั่ว 2 ชั้น ช่อฟ้า 2 ตัว ตัวหลังสูงกว่า
- **37:** จั่ว 3 ชั้นในพระบรมมหาราชวัง ผืนหลังโผล่พ้นผืนหน้าทั้งสองข้าง
- **38:** 3 ชั้น ผืนกระเบื้องแต่ละผืนมีกรอบสีของตัวเอง

### 19 — หลังคามองด้านข้าง
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 19]*
- ช่อฟ้าอยู่ปลายสัน ชี้ขึ้นแล้วโค้งออก ส่วนชายคาลดเป็นขั้น

---

## B. ทรงปราสาท / มณฑป: ยอดงอกจากกลางหลังคา

### 31 — พระมณฑปวัดพระแก้ว
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 31]*
- ยอดทรงมณฑป 7 ชั้นซ้อน [S10] (1) เรือนยอดเริ่มจากกลางหลังคา (2)
- จั่วหน้าซ้อนชั้น (3) จั่วด้านข้างต่ำกว่า (4)
- ผนังมีซุ้มทุกช่อง (6)

### 40 — พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ด้านหน้า
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 40]*
- ยอดปราสาทมีซุ้มบรรพแถลงทุกชั้น (1)
- ครุฑอยู่หน้าเรือนยอดตรงจุดที่หลังคามาบรรจบ (2)
- จั่วหน้าซ้อนหลายชั้น ป้านลมขนาน (3–4)

### 39 — จุดตัดหลังคากับฐานยอด (มุมบน)
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 39]*
- หลังคา 4 ทิศมาชนเรือนยอด มีรูปครุฑประดับที่หน้าเรือนยอด
- ชั้นยอดแต่ละชั้นมีซุ้มบรรพแถลงและนาคปักที่มุม

---

## C. มณฑปทิศวัดอรุณ (กรณีศึกษา)

### 14 — ด้านยาว
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 14]*
- มุขกลางยื่นออกมา (1, 4) และมีปีกซ้ายขวา หน้าต่างลายเขียว 3 บาน (1–3)
- แถบเทวดาแบกยื่นตามมุข (6) ฐานซุ้มโค้ง (7) ฐานลายกระเบื้องฉลุ (8)

### 30 — มณฑปทิศตะวันตก ทั้งองค์ (รูปความละเอียดสูงที่สุด)
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 30]*
- ฐานซุ้มโค้ง → ยักษ์และเทวดาแบก → บัวซ้อนหลายชั้นยื่นตามมุข → ตัวเรือนสูง หน้าต่างลายเขียว
- หลังคาจั่วซ้อนชั้นทุกทิศ → ยอดชั้นเชิงกลอนมีซุ้มทุกชั้น → ปลียาว
- ด้านสกัดเห็นจั่วหลายชั้นไล่ขึ้นหายอด

### 16 — ด้านข้างกับบันได
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 16]*
- บันไดอยู่ข้างปลายปีก วิ่งขึ้นเข้าหาปรางค์ประธาน

### ภาพจากโมเดลสแกน (ดูมวล ห้ามเชื่อรายละเอียดหลังคา)
| 23 หลังคาปีก + ช่อฟ้า | 25 ฐานยื่นตามมุข | 26 ด้านหน้า | 29 จั่วรอบยอด |
|---|---|---|---|
| *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 23]* | *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 25]* | *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 26]* | *[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 29]* |
- **25:** ฐานทุกชั้นยื่นตามมุขและย่อมุมที่มุมมุข
- **29:** ร่องที่เห็นหลังจั่วคือ **ข้อผิดพลาดของการสแกน** ของจริงมีหลังคาอยู่ข้างหลัง

### 33 — ❌ ตัวอย่างที่ผิด (โมเดล v13)
*[ภาพอ้างอิงจากแหล่งภายนอก ไม่เผยแพร่บนเว็บ: 33]*
- หลังคาผืนหลัง (แขนยอดด้านข้าง) แคบกว่าผืนหน้า (หลังคาปีก) ผิดกฎซ้อน

---

## D. ภาพอ้างอิงที่เผยแพร่ได้ (Wikimedia Commons)
ภาพที่ใช้ในทุกหน้าของคลังความรู้นี้เป็น **ภาพต้นฉบับจริง** (ภาพถ่าย หรือภาพร่างของผู้รู้) จาก Wikimedia Commons ที่ใช้สัญญาอนุญาตเสรี
ทุกภาพบันทึกชื่อผู้ถ่าย สัญญาอนุญาต และลิงก์หน้าต้นฉบับไว้ใน `images/photos/manifest.json` (บนเว็บดูที่หน้า credits)

> **หลักของคลังความรู้นี้:** ใช้เฉพาะภาพต้นฉบับจริงเป็นหลักฐาน แผนภาพที่วาดย่อหรือ "optimize" เองจะไม่อยู่ในคลังความรู้
> แผนภาพเหล่านั้นเก็บแยกไว้ที่ (ข้อความต้นฉบับเก็บในคลังภายใน) เพื่อใช้เป็นงานออกแบบในภายหลังเท่านั้น