---
title: "อภิธานศัพท์ (ไทย → อังกฤษ → ไฟล์)"
title_en: "Glossary Thai–English"
url: https://thai-art-knowledge.pages.dev/glossary
updated: 2026-10-08
---

# อภิธานศัพท์ (ไทย → อังกฤษ → ไฟล์)

| ศัพท์ | อังกฤษ / คำอธิบายสั้น | ไฟล์ |
|---|---|---|
| กนก | flame-like scroll motif | 13 |
| กระจัง | row of pointed leaf ornaments | 13 |
| กระบี่แบก | monkey atlantes | 14 |
| กลีบขนุน | corner antefix leaf on prang tiers | 09 |
| กันสาด / พาไล | lean-to side roof | 05 |
| กำแพงแก้ว | low enclosing wall | 12 |
| กินรี | kinnari (half-bird woman) | 14 |
| คันทวย | bracket supporting eaves | 04, 06 |
| งวงไอยรา | trunk-like lower curve of bargeboard | 07 |
| ชั้นซ้อน | stacked tiers (prang / spire) | 08, 09 |
| ชั้นเชิงกลอน | stepped tiers of a mondop/prasat spire | 08 |
| ชั้นรัดประคด | band tiers of a prang | 09 |
| ช่อฟ้า | chofa: finial at the ridge end | 07 |
| ซ้อน (หลังคาซ้อน) | layered gables in depth: rear is wider and higher | 05 |
| ซุ้มจระนำ | blind niche with an image | 04, 09 |
| ซุ้มบันแถลง / ทรงมงกุฎ / ทรงปราสาท | window/door pediment types | 04 |
| ตะเข้ราง / ตะเข้สัน | valley / hip | 05 |
| ตับ | one continuous roof plane | 05 |
| ท้องไม้ | recessed band in a base | 02 |
| ทรงจอมแห | concave "cast-net" spire silhouette | 08, 09 |
| นภศูล | trident finial of a prang | 09 |
| บันแถลง | miniature gable / pediment | 06, 08 |
| บัวกลุ่ม / บัวคลุ่ม | stacked lotus rings below the spire tip | 08 |
| บัวคว่ำ / บัวหงาย | inverted / upright lotus moulding | 02 |
| บัวหัวเสา (บัวแวง บัวจงกล) | lotus capital | 04 |
| บัลลังก์ | throne block above a chedi bell | 10 |
| ปลี | spire tip cone | 08, 10 |
| ปล้องไฉน | stacked rings of a chedi spire | 10 |
| ประจำยาม | four-petal medallion | 13 |
| ป้านลม / ลำยอง | bargeboard | 07 |
| ปีกนก | lower skirt roof | 05 |
| มารแบก / ยักษ์แบก / เทวดาแบก | atlantes | 14 |
| มุข (มุขโถง มุขลด มุขประเจิด มุขเด็จ) | projecting bay / porch | 04, 05 |
| ย่อมุม (ไม้แปด ไม้สิบสอง ไม้ยี่สิบ) | redented corners | 03 |
| รวงผึ้ง | hanging fretwork under a gable | 06 |
| ลดชั้น | roof stepping down toward the ends | 05 |
| ลูกแก้ว / ลูกแก้วอกไก่ | round / keeled torus | 02 |
| เรือนธาตุ | body (cella) of a prang/chedi/spire | 04, 08, 09 |
| หน้ากระดาน | flat band | 02 |
| หน้าจั่ว / หน้าบัน | gable / tympanum | 06 |
| หางหงส์ | upturned end of the bargeboard | 07 |
| ฐานเขียง / ฐานบัว / ฐานสิงห์ / ฐานปัทม์ | base types | 02 |
| ฐานทักษิณ / ฐานไพที | circumambulation terrace / platform | 02 |
| ใบระกา | fin-like crest on the bargeboard | 07 |
| ไขรา | soffit projection under the gable | 06 |
| เม็ดน้ำค้าง | dew-drop ball at the tip | 08, 10 |
| จัตุรมุข | cruciform plan with four porches | 05 |
| ทรงปรางค์ | bulging-then-gathered tower profile (masonry) | 00, 09 |
| เส้นจอมแห / เส้นทรง | the concave controlling outline; secondary lines run parallel to it | 00, 08 |
| เผื่ออากาศกิน | optical correction: stretch the spire taller when built large | 00, 08 |
| ชุดเชิงกลอน | one spire tier = ท้องไม้ + เชิงกลอน + หลังคา | 08 |
| องค์ระฆัง (ยอดมณฑป) | top roof tier of the spire, the principal roof | 08 |
| บัวคอเสื้อ · บัลลังก์ · เหม | collar lotus, throne block, stacked bands above the bell | 08 |
| บัวคลุ่ม (บัวโถ) · ปลียอด · พุ่มข้าวบิณฑ์ | bulb rings, finial cone, crowning lotus-bud top | 08 |
| ซุ้มบรรพแถลง · กระเปาะ (เก็จ) · บราลี · นาคปัก | tier pediment, projecting bay, ridge spikes, corner naga antefix | 08 |
| แปลาน · แปงวง · แปหัวเสา · อกไก่ | purlins; the 2nd purlin hooked by the trunk; wall-plate purlin; ridge beam | 05, 07 |
| รวยระกา · นาคสะดุ้ง · นาคเบือน | naga bargeboard; its stepped part on purlin 1; head turned to face front | 07 |
| ปั้นลม / ป้านลม / ต้านลม · ตัวเหงา · หางปลา | bargeboard; its scrolled foot and fishtail top on houses | 06 |
| เรือนเครื่องผูก · เรือนเครื่องสับ · เรือนชั้นสูง | tied bamboo house, joined hardwood house, royal/religious building | 00, 06 |
| ฐานหย่อนท้องช้าง | sagging (ship-hull) base | 02 |
| กระหนกสามตัว: ตัวเหงา · กาบ (ตัวประกบ) · ตัวยอด | the mother kranok: scroll, sheath, flame tip | 13 |
| กระจังตาอ้อย · กระจังใบเทศ · กระจังฟันปลา · กระจังรวน · แข้งสิงห์ | kranok-jang leaf types; inner divisions | 13 |
| พุ่มข้าวบิณฑ์ | lotus-bud bouquet motif, 2:3 | 13 |
| ไส้ลาย | teardrop inlay inside a motif | 13 |
| ช่องไฟ (ช่องไฟพื้น) | even spacing / ground between motifs | 13 |
| ลายรดน้ำ · ลายกำมะลอ | gold-on-lacquer; mixed lacquer painting | 13 |
| ไตรภูมิ · เขาพระสุเมรุ · เขาสัตตบริภัณฑ์ | three worlds; Mount Meru; 7 surrounding ranges | 00 |
| พุทธาวาส · สังฆาวาส | Buddha zone; monks' zone of a wat | 01 |
| ช่างสิบหมู่ · เบญจรงค์ | ten crafts; five-colour palette | 00 |